From Hilbert Space to Dilbert Space


Previous Entry Share Next Entry
Monday Night Irish Class, November 7, 2011
Irish
gmcdavid

Rang Gaeilge, 7 lá Mí na Samhna 2011

fuilblood
altarticlep altanna
eolaíochtscience
duaisprize
litríochtliterature
síochánapeace
Duais ar son na síochána NobelNobel prize for peace
leigheasmedicine
ceimicchemistry
fisicphysics
Ní raibh ach cúpla altanna faoi eolaíocht.There were only a few articles about science.
Bhí díomá orm.I was disappointed.
D'fhéach mé ar Gaelport aréir.I looked at Gaelport last night
Bhí mé ag smaoineamh faoi seo.I was thinking about this.
mar gheallbecause
gealachmoonf2
D'fhéach mé ar an ghealach.I looked at the moon.
cráitéarcraterm1 gs,npl cráitéir. gpl cráitéar

Cleasa Shamhna "Halloween Tricks"

Béaloideasoral tradition, folklorem1

Beartla Ó Flatharta

  1. Bhíodh go leor nósanna ag dul leis an tSamhain sa seansaol. Is minic a chuala mé m' athair, beannacht Dé lena anam, ag caint ar na clis a bhíodh siad a imirt Oíche Shamhna. Théadh daoine amach agus tharraingíodh siad an oiread tornapaí agus gabáiste - rud a bhí an-fhairsing ag an am agus rud a bheadh deacair a fháil inniu mar nach gcuirtear mórán torthaí anois. Théadh siad thart ag bualadh doirse ag an am. Bhíodh go leor deabhlaíochta ar siúl freisin. Bhíodh tithe thart anseo a mbíodh díon stáin orthu, agus nuair a bhuailtí le tornap é sin dhéanadh sé torann damanta, agus d'éiríodh muintir an tí amach agus ritheadh an dream a dhéanadh é, agus ní túisce a bhíodh an doras dúnta arís ná bhuailtí arís é agus is minic gur le cloch é mar go mbíodh corrbhligeard ann freisin.

    Bhíodhwas, werepast hab. of
    nóscustom, mannerm1 pl nósanna
    seansaololden, former times
    leiswith it/himle
    beannachtblessing, greeting
    beannacht Dé lena anamGod rest his soul
    cleastrickgs, var npl clis
    théadused to gop hab of téigh
    tarraingpull, dragp hab tharraingíodh
    oireadamount, quantity, number
    tornapaturnipm4
    gabáiste = cabáistecabbagem4
    fairsingwide, extensive, ample
    bheadhwould becond of
    deacairhard, difficult
    toradhfruitm1 pl torthaí
    móránmuch, many
    thartround, about; by, past
    bualadh beating, striking, meeting[?]
    dorasdoorm1 pl doirse
    deabhlaíochta
    ar siúlhappening
    díonroofm1
    orthuon themar
    stáin = stánstarev
    stáin = staonstop, abstain, desist
    torannnoisem1
    damantadamned
    rithrunpast hab ritheadh
    dreambody of people, groupm3
    túiscesooner, rather, first
    clochstonef2
    corr-odd
    bligeardblackguard

  2. Dhúntaí an simléar le féar agus líonadh an teach le deatach. Ba laistí a bhíodh ar na tithe an t-am sin agus cheanglaítí an laiste taobh amuigh le rópa, agus chuirtí i bhfostú é den chlaí taobh amuigh sa gcaoi nuair a shíleadh duine acu an doras a oscailt taobh istigh go mbeadh sé fíor-dheacair nó go mbriseadh an rópa, agus is iomaí uair a bhí daoine i gcruachás mar nach raibh aon leithreas taobh istigh in aon teach ag an am.

    dúnclosecond aut dúntaí
    simléarchimneym1
    féargrass, haym1
    líonfillvn/ p hablíonadh
    deatachsmoke, vapor, steamm1
    laistelatch
    bhíodhwas, werepast hab. of
    ceangaltie, bindingm1
    ceangaltánbundle
    ceangailtie up
    taobhside
    róparopem4
    cuirputcond aut chuirtí
    fostúentanglement; hire, employment
    claíwall, fencem4
    caoiway, manner, means, opportunityf4
    sílthink, considerp hab shíleadh
    acuat them, they haveag
    go mbeadh séit would ber
    deacairdifficult
    fíortrue, real, very
    iomaícouch, bedf4
    iomaímany
    cruacháspredicament, distress
    leithreasprivy, lavatory, toiletm1

  3. Is é an míniú a bhí acu le caitheamh leis na doirse, comhartha nach mbeadh aon ocras ar mhuintir an tí sin sa mbliain a bhí le theacht.

    míniúexplanation, interpretation
    caitheamhwear, consumption, spending, throw, cast, shooting
    dorasdoorm1 pl doirse
    comharthasign, mark, symbol
    ocrashunger, poverty, meannessm1
    teachtcoming
    sa mbliain a bhí le theachtwas in the coming year

  4. Bhí clis eile acu cosúil le fáinne agus paidrín agus créafóg a chur ar thrí shoitheach agus púicín a chur ar dhuine agus dá leagfadh sé nó sí a lámh ar an bpaidrín bheadh sé/sí ina bean rialta nó ina shagart, a lámh ar an bhfáinne, bheadh sé/sí ag pósadh, agus a lámh ar an gcreafóg bheadh sé/sí i dtalamh taobh istigh de bhliain. Sílim go ndéanadh chuile dhuine iarracht an chréafóg a sheachaint.

    fainnering, circle
    paidrínrosarym4
    créafógclay, earth
    soitheachvessel, container, dish; ship
    púicínblindfold, mask
    leagknock down, lower; lay, setcond leagfadh
    pósmarrypast hab. pósadh [?]
    talamhearth, ground
    chuile dhuineeveryone
    iarracht
    seachainavoid, shun

  5. Úlla a chur anuas as an tsíleáil agus ag déanamh iarracht breith air lena bhfiacla agus dá n-éireodh leat greim a bhaint as d'fhéadfá an t-úlla a choinneáil. Bhí cleas eile acu, ach ceann a d'fhéadfadh tinneas cinn a chur ar dhuine mar go raibh sé contúirteach - trí choiscéim a thomhas ón mballa agus do dhá lámh a cheangailt taobh thiar de do dhroim, úlla a leagan ar an urlár amach ón mballa agus chaithfeá é a phiocadh suas le do bhéal, ach go minic is éard a tharlódh nuair a shílfeá cromadh, bhuailfí do chloigeann isteach faoin mballa. Is lena aghaidh sin a bhí an cleas sin ann.

    síleáilceiling
    breithbirth, bringing, taking, seizing
    airon his, on itsar
    lenale
    leatwith you[?] ← le
    féadbe able to, ought to
    d'fhéadfá an t-úlla a choinneáilyou could keep the apples
    tinneasillness
    contúirteachdangerous
    coiscéimfootstep, pace
    tomhasmeasure, guess, gauge, riddle
    ón mballafrom the wall
    ceangaltie, bindingm1
    ceangaltánbundle
    ceangailtie up
    chaithfeáwould wear, spend, consume, throwcond.
    piocadh picking
    éardwhat[pronoun]
    tarlaighhappen, occurcond tharlódh
    sílthink2nd pers sing cond shílfeá "You would think"
    crombend, stoopp hab cromadh
    buailhit, strikebhuailfí
    cloigeannskull, head

  6. Bhí ceann eile acu, báisín a líonadh le huisce agus sé pingine a chur síos ann agus an chéad duine a thabharfadh aníos é ina bhéal, ba leis é. Is iomaí duine a chuaigh abhaile múchta báite de bharr an chlis sin agus gan airgead ar bith.

    báisínbasin
    líonfillvn/ p hablíonadh
    pinginpenny
    an chéad duinethe first
    tabhairgive, takecond thabharfadh
    ba leis é?
    iomaícouch, bedf4
    iomaímany
    múchsmother, suffocate, quence
    báighdrown, sink, immerse, submergeva báite
    barrtip, point, top; surface

  7. Bhíodh siad ag déanamh deabhlaíocht eile: dá mbeadh dhá chomharsa nach raibh ag caint lena chéile sheolfadh siad beithígh duine acu isteach i dtalamh an duine eile le haghaidh píosa spraoi a bheith acu lá arna mhárach ag éisteacht leo ag sciolladh ar a chéile.

    Bhíodhwas, werepast hab. of
    deabhlaíochtdevilmentvar diabhlaíocht [???]
    comharsaneighbor
    seolsail, direct, send, conductcond sheolfadh
    beithíochbeast, animal, horsegs, npl beithígh
    le haghaidhfor
    acuat them, they haveag
    spraoifun, sport
    beithbeing
    arnawhen, as
    mhárachmorrow
    lá arna mhárachon the following day
    éisteachthearing
    leowith themle
    sciolladhscolding, abuse

  8. Bhí clis go leor acu i dtaobh daoine a bhíodh ag iarraidh a fháil amach cé a phósfadh iad: bhí sé ráite dá mbreathnófá isteach i scáthán ar uair an mhéan oíche go bhfeicfeá an fear a phósfá agus, ar ndóigh, dhéanadh bean an tí cáca agus chuireadh sí fáinne isteach ann agus an té a gheobhadh an fáinne ba ghairid go bpósfadh sé.

    iarraidhrequest, demand, attemp
    a fháil amachto find out
    pósmarrycond. phósfadh [?]
    ráiteconsidering, in view ofconj
    ráiteaaidva of abair
    breathnaighobserve, examine, watch2nd pers sing cond breathnófá "you would watch"
    scáthánmirror
    méanmiddle
    pósmarry2nd pers sing cond. phósfa "you would marry"
    go bhfeicfeá an fearthat you could see the man
    ar ndóighof coursxe
    an té a gheobhadh an fáinnethe person who gets the ring
    gairidshort, near

  9. Dá mbeadh beirt ag caint ar phósadh agus dá gcuirfí dhá chnó isteach sa tine agus ainm na beirte a chur orthu agus dá bpléascfadh siad, ní phósfadh siad; ach dá bpósfadh, bheadh siad ag troid go minic.

    cuirfí
    cnónut
    orthuon themar
    pléascexplode, burst, shatter
    troidfight, quarrel

  10. Teach ar bith a mbíodh geata crochta air bhíodh sé bainte de na hinsí agus leagtha le taobh dhoras na comharsan agus go minic ní beirt iad a bhíodh an-mhór lena chéile.

    geatagate
    crochhang, raise, carry
    airon him/itar
    bainextract, dig out, reap
    insehingem4
    leagknock down, lower, lay, set
    comharsaneighborgs, gpl comharsan; nplcomharsana

  11. Bhí sé ráite chomh maith go mbíonn na sióga ag athrú Oíche Shamhna agus sin é an fáth nach maith le daoine a bheith amuigh deireanach an oíche sin.

    ráiteconsidering, in view ofconj
    ráiteaaidva of abair
    chomhas
    chomh maithas well[?]
    athraighchange, alter
    fáthcause, reason
    beithbeing
    deireanachlast; late; latter

Stiofán Ó Cualáin

Bionn pisreoga ag baint le Lá Samhna freisin. Bhíodh go leor cainte ar thaibhsí i mí na Samhna mar ba í seo mí na marbh. Chreididís fadó go n-athraíodh na daoine maithe ó cheantar amháin go ceantar eile. Chreid siad go dtarlaíodh sé seo ar uair an mheán oíche.

pisreog = piseogcharm, spell, superstition
Bhíodhwas, werepast hab. of
taibhseghost
creidbelieve, supposep hab Chreididís [?]
athraighchange, altercond athraíodh
maithegoodness, goodf4
ceantardistrict
tarlaighhappen, occurcond tarlaíodh

Bríd Uí Thuathail

Lá Samhna, deiridís: "Beannacht Dé le hanam na marbh, tá siad á n-athrú!" - is é sin iad á dtabhairt chuig na flaithis.

deiridíswas saidp hab of abair
na flaithisheaven

Siobhán Uí Chonghaile, Máire Uí Ghríofa agus Seosamh Ó Gríofa

Naoi n-oíche is oíche gan áireamh, Ó oíche chragtha na n-úllaí go dtí oíche chragtha na gcnámha: - is é sin, ó Oíche Shamhna go dtí Oíche Fhéile Mártain.

áireamhcounting, reckoning
crag = cnagknock, strike
úll a chnagachcrunch an apple
cnámhbonepl cnámha

Faisnéiseoir gan ainm

  1. Théadh cailíní óga amach Oíche Shamhna agus b'éard a bhíodh i gceist acu, an chaoi a gceiliúradh siad nósanna Oíche Shamhna ó thaobh brionglóidí.

    Faisnéiseoirinformant
    théadused to gop hab of téigh
    Théadh cailíní órayoung girls used to go
    b'éardwas it
    caoiway, manner, means
    ceiliúradhcelebration, leave-taking
    nóscustom, manner, stylepl nósanna
    brionglóiddream
    ó thaobh brionglóidíin regard to dreams

  2. Shocraigh beirt chailíní go mbainfeadh siad triail as brionglóid Oíche Shamhna. An chéad rud a bheadh le déanamh acu, codladh i dteach nár chodail aon duine riamh cheana ann. Bheadh orthu arán min eorna a bheith acu agus trí ghreim de sin a ithe sul má thitfeadh an codladh orthu. Bhí sé sa seanchas go ndearna na cailíní mar a bhí dlite dóibh. Ar maidin dúirt duine acu go raibh sí ag brionglóideach ar mhairnéalach, fear farraige. Níor dhúirt an bhean eile tada. An bhean seo a bhí ag brionglóideach ar an bhfear farraige, bhí sí ar dhuine de na cailíní ba dhathúla a gheofá i do shiúl lae. Agus bhí sé sa seanchas gur pósadh í le mairnéalach, an fear ba lú slacht a chasfaí ar dhuine.

    Socraighsettle, calm, arrange
    bainextract, dig out, reap
    triailtrial, test
    acuat them, they haveag
    codladhsleepm
    codailsleep v
    riamhever, never
    cheanaalready
    aránbread
    minmeal, sawdust
    eornabarley
    greimgrip, hold, bite
    sul = sula before
    seanchaslore, tradition
    dlighbe entitled to, have a right to vadlite "due"
    dóibhto/from themde
    brionglóideachdreaming
    mairnéalachseaman, sailor
    farraigef4gs ?
    dathúilcolorful, comely
    dathaighcolorvn dathú
    faighget2nd pers sing cond gheofá
    siúilwalkvn siúl
    smallercomp of beag
    slachtfinish, good appearance, tidinessm3
    castwist, turn, windcond. aut.chasfaí ?

  3. Ach bhí sé sa tairngreacht go raibh dhá i ndán ann: i ndán sagairt agus i ndán pósadh. Is iomaí máthair a d'fhéach le sagart a bheith sa gclann aici ach níor éirigh le ceachtar acu mar ní raibh sé i ndán dóibh.

    tairngreachtprophecyf3
    i ndánin store
    iomaícouch, bedf4
    iomaímany
    féachlook, examine, consider
    bheithbeing
    aiciat her, she hasag
    ceachtareither
    acuat them, they haveag


A Zombaithe Go Léir, (Ná) Folaígí Bhur nAghaidheanna! (All You Zombies…[hide your faces]!)
aghaidhface/ai/ pl aghaidheanna
reiligiregravedigger, sexton
creatlachskeleton
culaithcostume, suitpl cultacha
folaighhide, conceal coverpl imp folaígí
daoránachconvict
pianseirbhíconvict

?

Log in

No account? Create an account