From Hilbert Space to Dilbert Space


Previous Entry Share Next Entry
Monday Night Irish Class, November 19, 2012
Irish
gmcdavid

Rang Gaeilge, 19 lá Mí na Samhna 2012

[I missed class because of a family emergency, but here are my notes on the homework]

ionadhwonder, surprisem1
traochtaworn out, exhausteda3

Máirtín Ó Cadhain

  • Cúlra

    Rugadh ar an gCnocán Glas taobh thiar den Spidéal i gConamara é. Ba é Máirtín an duine ba shine dár mhair de thrí dhuine dhéag a rugadh do Sheán Ó Cadhain, talmhaí, agus dá bhean Bríd Ní Chonaola. Duine dá dheartháireacha ba ea Seosamh Ó Cadhain. Um Meitheamh 1911 thosaigh sé ag freastal ar Scoil Náisiúnta an Spidéil. Bhuaigh sé scoláireacht an Rí sa bhliain 1923 nuair a bhí sé ina mhonatóir ann ach, tharla é bheith ró-óg le dul isteach i gColáiste Phádraig, Droim Conrach, d'fhan sé bliain eile gur bhuaigh arís é.

    CúlraBackground
    thiarwest
    an duine ba shinethe oldest person
    dárof our
    mairlive, survive
    talmhaíearthly, terrestrial
    to his, of his
    deartháirbrotherpl deartháireacha
    freastalattending
    Bhuaigh sé scoláireacht an Rí he won a royal scholarship
    monatóirmonitor
    tharla é bheith ró-óg le dul isteach i gColáiste Phádraig, Droim Conrach, It happened he was too young to enter St Patrick's College, Drumcondra,
    d'fhan sé bliain eile gur bhuaigh arís é. he stayed another year to win it again.

  • Chaith sé an tréimhse 1924–26 i nDroim Conrach. Tar éis tréimhsí gairide ag múineadh i scoileanna i nDaighinis agus i gcathair na Gaillimhe ceapadh ina phríomhoide i gCamas é agus bhí ann go 1932. Is lena linn a d'aistrigh sé Sally Kavanagh le Charles Kickham faoin teideal Saile Ní Chaomhánaigh nó na huaigheanna folamha, 1932 (d'ullmhaigh an Dr Tomás de Bhaldraithe eagrán 1986). Faoi 1926 bhí tosaithe aige ar ábhar a fhoilsiú in An Stoc. Bhí a chéad ghearrscéal aige i gcló san iris sin um Shamhain, 1929. Má fhágaimid ailt, litreacha agus óráidí faoi staid na Gaeltachta as an áireamh, is ábhar béaloidis is mó a bhí á chur i gcló aige anuas go 1938; scéalaithe ba ea a athair, a mháthair, agus a uncail. Bhí baint aige, agus é i gCamas go fóill, leis an IRA, é ina cheann feadhna ar na hÓglaigh ann.

    Chaith sé an tréimhse 1924–26 i nDroim Conrach. He spent the period of 1924-26 in Drumcondra.
    gairidshort
    ag múineadh teaching
    ceapadhwas appointed
    príomhoide principal
    aistrighmove
    teidealtitle
    uaighgravepl uaigheanna
    folamhempty
    ullmhaighprepare
    eagránedition
    ábharmatter, material, subjectm1
    foilsiúrevelation, disclosure, manifestation
    irisjournal, magazinef2
    umabout, at, round, on
    Má fhágaimid ailtif we will leave sections/articles
    litreacha agus óráidí faoi staid na Gaeltachta as an áireamh letters and speeches about the state of the Gaeltacht from the reckoning/counting
    ábhar béaloidis is mó a bhí á chur i gcló aige anuas go 1938 folk material is most of what he had put in print down to 1938
    scéalaithe ba ea a athair, a mháthair, agus a uncail.his father, his mother, and his uncle were telling stories
    Bhí baint aigehe had a connection
    go fóillyet, still
    feadhainband, troop, companyf pl feadhna
    óglachyoung man, young warrior, [mil.] volunteerm pl óglaigh

  • Chuaigh sé ag staidéar le bheith ina mháistir scoile i gColáiste Phádraig Droim Conrach, Baile Átha Cliath. Níor éirigh leis, áfach, mórán faid a bhaint as an obair seo, nó bhí baint aige le hÓglaigh na hÉireann (IRA), agus suim aige sa Sóisialachas freisin. Mar sin, ní raibh sé ag réiteach go maith leis na sagairt ná le húdaráis eile. Múinteoir náisiúnta a bhí ann ón mbliain 1926 go dtí 1936 agus bhí sé ina rúnaí áitiúil don INTO sa bhliain 1930. Briseadh as a phost é toisc baint a bheith aige leis na hÓglaigh agus chaith sé tréimhse mar spailpín agus mar thimire. Ag deireadh na dtríochaidí bhí sé mar oifigeach earcaíochta leis an IRA agus b'eisean a thóg Breandán Ó Beacháin isteach san eagraíocht i measc daoine eile.

    staidéarstudying
    Níor éirigh leis, áfachhe was unsuccessful, however
    móránmuch, many
    suiminterest
    ní raibh sé ag réiteach go maith leis na sagairt ná le húdaráis eile He was not settling/agreeing well with the priests or other authorities
    rúnaí secretary
    áitiúil local
    INTOIrish National Teachers' Organization
    toiscpurpose, circumstance
    baintvolunteer
    tréimhseperiod
    spailpinmigratory farm laborerm4
    timireattendant, messengerm4
    earcaíochtrecruitingf3
    eiseanhe, him
    eagraíocht organization
    i measc daoine eileamong others

  • Pearsantacht

    Ba dhuine teasaí, ceanntréan an Cadhnnach. Bhí Ó Cadhain ina éan corr i gColáiste Phádraig is cosúil, cuireadh ó phost é ar an gCarn Mór de bharr go raibh sé ina bhall d'Óglaigh na hÉireann, is ba mhinic é ag coimhlint le Fianna Fáil is Fine Gael i ngeall ar neamhshuim is naimhdeas i leith na Gaeilge faoi seach. Chuir sé troid orthu siúd agus ar an Language Freedom Movement ó thaobh na Gaeilge de, is níor éalaigh na Gaeilgeoirí féin, a bhí tar éis loiceadh, fiú. Cé go mba shóisialaí é ní raibh sé róthógtha leis na Cumannaigh. Chuir sclábhaíocht an aistriúcháin sa Dáil as dá chuid scríbhneoireachta, áit a raibh se ina aistritheoir cáipéisí dlí don Oireachtas ón mbliain 1947 go dtí 1956. Sa champa imthreoranaithe sa Churrach féin ba mhó a raibh suaimhneas air, áit a bhí saor ó thionchar an ghnáthphobail. Go deimhin, ní raibh fonn air é a fhágáil. Sna 1930dí bhí lámh aige san fheachtas a chuir Nua-Ghaeltacht ar bun i Ráth Cairn na Mí

    PearsantachtPersonality
    teasaíhot, warm
    ceanntréanheadstrong
    éan corrodd bird
    is cosuilit is likely
    cuireadh ó phost é ar an gCarn Mór de bharr go raibh sé ina bhall d'Óglaigh na hÉireann was put from [fired] from his job at Carn Mor because he was a member of the Volunteers of Ireland
    ba mhinic é ag coimhlint le Fianna Fáil is Fine Gael i ngeall ar neamhshuim is naimhdeas i leith na Gaeilge faoi seach. there was often conflict between Fianna Fáil and Fine Gael because of indifference and hostility towards Irish respectively.
    troidfight, quarrel
    siúd that, those, yon
    orthuon themar
    éalaighescape
    loiceadhfailure, refusal, default
    fiúworth
    sóisialaísocialist
    róthógthatoo taken up with
    CumannaighCommunism
    sclábhaíochtslavery, labor, toil
    aistriúchán translation
    scríbhneoireachtawriting
    áit a raibh se ina aistritheoir cáipéisí dlí don Oireachtas ón mbliain 1947 go dtí 1956. where he was a translator of legal documents for the Legislature from 1947 to 1956.
    imtheoranaitheincarceration, internment
    ba mhó a raibh suaimhneaswith the greatest ease
    áit a bhí saor ó thionchar an ghnáthphobailplace that was free from the influence of the general public
    Go deimhin, ní raibh fonn air é a fhágáilCertainly he was not ready to leave
    Sna 1930dí bhí lámh aige san fheachtasIn the 1930's he had a hand in the campaign
    bunbase, bottom
    cuir Nua-Ghaeltacht ar bunestablish a new Gaeltacht

  • Saol

    Na Blianta Deireanacha

    Chaith sé na blianta deireanacha dá shaol ina Ollamh le Gaeilge i gColáiste na Tríonóide.

    Na Blianta DeireanachaThe final years

  • Ba é a bhunaigh Misneach, eagraíocht a bhí dírithe go diongbháilte ar athbheochan na Gaeilge, agus ghlac sé páirt i stailc ocrais de chuid an ghrúpa.

    bunaighfound, establisn
    Misneachcourage, hopefullness
    eagraíochtorganization
    dírithe ... ar focused on, aimed at
    diongbháilteworthy, fitting; firm, steadfast, fixed
    athbheochanrevival
    glactake. acce[t
    páirtpartf2
    stailcsulkiness, strike
    ocrashunger

  • Sa bhliain 1969 thug sé an príomhléacht ag Scoil Gheimhridh Chumann Merriman in Aonach Urmhumhan. Go luath ina dhiaidh sin foilsíodh an léacht sin faoi chlúdach leabhair dar teideal Páipéir Bhána agus Páipéir Bhreaca. Tá an aiste sin ar na cinn is tábhachtaí faoi scríbhneoireacht na Gaeilge dár foilsíodh riamh.

    léachtlecture
    cumannfriendship, love, companionship
    aonachfair, assembly
    foilsighpublishp hab foilsíodh
    clúdachcover, wrap, lidm1
    Páipéir Bhána agus Páipéir Bhreaca.White Papers and Inked Papers
    aisteessayf4
    tábhachtachimportant

  • Ba scríbhneoir cruthaitheach Máirtín a rinne an-fhorbairt agus an-aclú ar an nGaeilge mar theanga liteartha. Thóg sé focail ó Ghaeilge na hAlban agus chum sé nua-fhocail amanna. Mar sin féin, chleacht sé gramadach a chanúna féin in áit na gramadaí caighdeánaithe, fiú i gcomhthéacsanna nach raibh sé oiriúnach ach ar éigean a leithéid de stíl a úsáid.

    cruthaitheachcreative
    forbairdevelop, expand
    aclaighlimber, exercise, flexv
    cumform, shapev
    amtimef3 pl amanna
    Mar sin féinHowever
    cleachtperform habitually, become accustomed to, practise
    canúindialect
    comhthéacscontextm pl comhthéacsanna
    oiriúnachsuitable, fitting
    éigeanforce, violence, compulsion, r
    leithéidlike, counterpart, equal
    stílstylef2 pl stíleanna

  • Cailleadh Máirtín Ó Cadhain ar an 18 Deireadh Fómhair, 1970 go díreach nuair a bhí cor eile á chur de ag saol agus ag scríbhneoireacht na hÉireann. Bhásaigh sé in Ospidéal an Mater i mBaile Átha Cliath. Cuireadh i Reilig Chnocán Iaróm é. D'fhág sé go leor scríbhinní neamhfhoilsithe ina dhiaidh a nochtadh de réir a chéile.

    cailllose, missp aut cailleadh
    go díreachexactly
    corturn, twistm1 pl cora
    Bhásaigh séhe diedFuair bás is more common
    reiligpit
    D'fhág sé go leor scríbhinní neamhfhoilsitheHe left many unpublished writing
    nochtadhbaring, exposure, disclosure, revelation
    réirwish, commandf
    de réir a chéilegradually


?

Log in

No account? Create an account