From Hilbert Space to Dilbert Space


Previous Entry Share Next Entry
Monday Night Irish Class, January 30, 2017
Irish
gmcdavid

Rang Gaeilge, 30ú lá mí Eanáir 2017

Seanfhocal

Níor dhún Dia doras riamh nár oscail sé ceann eile.God never closed a door without having opened another one.Note the past tense
Níl tuile dá mhéad nach dtránn.There's no flood, however great, that doesn't ebb.tráigh "ebb" (verb) ← trá "beach" (noun)

Scéal Grinn
An Fear A Bhí i gCónaí Faoi Dheifre Agus Ar Deireadh

greannfun, mirth, jestinggs grinn
céal GrinnFunny Story
deifirhurryf gs deifre
i gcónaíalways
ar deireadhlate
  1. Más ag éirí ar maidin é, bhí an mhaidin caite. Bhíodh sé ag gabháil in aimhréití ina cheirteach, ar mhéad is bhí de dheifre air á gcur air. Ag dul amach chuig a chuid oibre dó, bhí sé ina rith, ach bhí se mall. Ar theacht chun an bhaile san oíche dó, bhí sé ina rith, ach bhí sé déanach ins an oíche. Ba chuma cén áit a mbeadh sé ag gabháil, bhí sé ina rith agus é i gcónaí i ndiaidh na codach eile. Ag gabháil chun aifrinn ná chun aonaigh, bhí sé i gcónai faoi dheifre agus i gcónaí ar deireadh.

    másbuttock, ham, thigh[not here]
    más + is "copula"
    éirighrise, grow, become
    caithwear (out), consume, spend, throw, cast, shoot va caite
    gabhtake, capture, catch, untake, govn gabháil
    ag gabháilgoing around
    aimhréitíentangled, dishevelled=aimréidh
    ceirteachragged clothes
    ar mhéadat most
    Tá deifir orm.I am late.being late is "on" someone
    á gcur airputting them [the ragged clothes] on=getting dressed
    Ag dul amach chuig a chuid oibre dóAs he was going to work
    mallslow, late
    tarcomevn teacht
    theacht "came" [Donegal past?]
    Ba chuma cén áit No matter where
    to himdo
    déanachlast, final, late
    ins aninolder form of i
    ar a mhéadhat the most
    cuidportiongs coda, codach [Don.]
    Aifreannmassm1
    aonachfairg aonaigh

  2. Bhí dúil san ól aige. D'óladh sé agus luíodh sé amuigh agus chodlaíodh sé amuigh. Oíche amháin dá raibh sé ag teacht ó aonach, thit sé ar thaobh an bhealaigh agus thit sé ina chnap codlata. Casadh saor crainn air a bhí ag teacht chun an bhaile i ndiaidh a lá oibre agus níl sé de ghnás ins an áit s'againne fear meisce a fhágáil ina luighe ina chodladh amuigh. Bheirtear fá theach é.

    dúilhope, desire, expectation
    D'óladh séhe would drink
    luighsettle,lean lie
    amuighout
    codailsleep
    luíodh sé amuigh agus chodlaíodh sé amuighlay down outside and slept outside
    Oíche amháinone night
    for hisdo/de + a
    dá raibh sé ag teacht ó aonachas he was coming home from the fair
    titfall, decline, collaps
    bealachway, road, pathm1
    cnapheap, lump
    codladhsleepn gs codlata
    cnap codlata
    "heap of sleep"
    saorfree, independent, cheap, craftsman
    castwist, turn
    cas ... armeet
    cranntree, mast, polem1
    saor crainncarpenter
    Casadh saor crainn air a bhí ag teacht chun an bhaile i ndiaidh a lá oibre A carpenter met him on his way home after his day of work
    gnáshaunt, resort, lair, custom
    níl sé de ghnás ins an áit s'againneIt is not the custom in this place of oursáit s'againne our place
    meiscedrunk
    fágleave, grant, supposevn fágáil
    luighsettle, lean, inclinevnluí, luighe
    aboutDon.
    beirbear, give birth to, bring, take, catchBheirtear cond. aut. "would be brought"
    Bheirtear fá theach é.He would be carried home.

  3. Chaith sé ar a dhroim é agus d'iompair sé é go dtí an áit a mbíodh sé ag obair. Ní raibh fairsingeach ina theach cónaithe aige dó. Thug sé isteach é agus d'fhág sé sínte i gcónair é. Bhí sé sábháilte ansin. Ba seo an obair a bhíodh aige, ag deanamh cónrach, agus bhí moll mór acu istigh anseo sa teach aige. Chuir sé an glas ar an doras agus bhog sé leis chun an bhaile.

    caithwear (out), consume, spend, throw, cast, shoot
    droimback
    Chaith sé ar a dhroim éHe threw him on his back
    iompaircarry, transport, support
    an áit a mbíodh sé ag obairthe place where he used to workbiodh past hab
    fairsingewidth, extentfairsingeach Don.
    cónaitheoirresidentm3
    to/for himdo
    Ní raibh fairsingeach ina theach cónaithe aige dóHe did not have room in his dwelling place for him.
    fágleave, grant, supposevn fágáil
    tabhairgive, grant, take, bring, causep thug
    sínstretch, hold out, lengthen, extent
    cónaídwelling, residence
    conairpath, passage
    cónair, cónracoffing cónrach
    sábháiltesafe
    Ba seo an obair a bhíodh aigeThat was the work he had[he was making coffins]
    cónracoffin
    mollheap, large amount
    acuat them, they hadag
    glaslockfaoi ghlas "under lock"
    Chuir sé an glas ar an dorasHe put the lock on the door
    bogsoften, loose, move (witb le)
    chunto, towards

  4. Nuair a mhuscail mo dhuine, bhí an lá geal. D'amharc sé. D'éirigh sé aniar. Bhi sé ina luighe i gcónair. D'éirigh sé amach agus d'amharc sé fá dtaobh dó agus ní raibh le feiceáil aige ach cónracha uilig. Thóg sé an clár den cheann a bhí in aice leis. Ar ndóighe, ní raibh aon duine inti. Thóg sé an clár den dara ceann. Ní raibh aon duine ansin. Níor fhág sé aon chónair sa teach nár thóg sé an clár daoithe, ach bhí siad uilig folamh.

    Nuair a mhuscail mo dhuineWhen my man awoke
    muscailwake, awake</i>
    gealbright
    amharclookv
    aniarfrom the west
    D'éirigh sé aniarHe sat up
    luighsettle, lean, inclie
    cónaircoffin
    Bhi sé ina luighe i gcónairHe was lieing in a coffin
    aboutDon.
    fá dtaobh dóabout him/fa:du:do:/ (Don.)
    feicseevn feiceáil
    ní raibh le feiceáil aige ach cónracha uilignothing to be seen but all [those] coffins
    cónrach
    tóglift, raise, take up
    clárboard, table, lid
    Thóg sé an clár den cheann a bhí in aice leis.He raised the lid of the one that was next to him.
    Ar ndóighof course
    intiin itf
    ní raibh aon duine intino one was in it
    darasecond, next
    den dara ceannof the second one
    daoitefrom, off, of= de
    uiligall, every= uile
    folamhempty

  5. 'Is fíor é,' ar seisean, 'go raibh mé i gcónaí faoi dheifre agus i gcónaí ar deireadh. Tá mé mall ag breithiúnas Dé.'

    fíorfigure, form, image
    Is fíor éit is true
    ar seiseanhe saidemph
    mallslow, late
    breithiúnasjudgment

Mar a Fuair an Duine an Teanga

  1. I dtús an tsaoil, nuair a chruthaigh Dia an domhan chruthaigh sé neamh 's réaltaí agus chruthaigh sé an duine. Bhí an duine ag dul thart gan smid chainte aige. Ní raibh sé in ann labhairt ar chor ar bith mar ní raibh aon teanga aige.

    túsbeginning, start, origin
    saoltime, life, worldm1
    cruthaighcreate, form, prove
    neamhheaven, skyf2
    thartround, about, by
    smidbreath, puff, wordf2
    in annable to
    labhairtspeaking, speech, call

  2. Ach faoi cheann scaithimh thug Dia faoi deara é agus dúirt sé, an bhfuil a fhios agat, go mb'fhearr dóibh bheith in ann labhairt. Agus thug sé glaoch do dhuine as gach uile náisiún teacht nó go dtabharfadh sé teanga dóibh. Tráthúil go leor, an dtuigeann tú, is é an tÉireannach an chéad duine a tháinig i láthair mar bhí an-fhonn cainte air agus nuair a tháinig sé ann is éard a bhí réitithe ag Dia tornapa mór agus dúirt sé leis:

    faoi cheannafter a while
    faoi cheann míosain a month's time
    uaireanta, scaitísometimes
    scaitheamhwhile, spellgs scaithimh
    tabhair .... faoi dearanotice
    fearrbettercomp of maith
    go mb'fhearrwould be better
    dóibhto/for themdo
    bheithbeingvn of
    glaochcall, calling
    nó goin order to/nu: go:/
    tabhairgivecond tabharfadh
    tráthúiltimely, opportune, apt
    tháinigcamep of tar
    láthairplace, spot, site
    fonndesire, inclination
    is éardwhatis é an rud
    réitighlevel, smooth, preparev
    tornapaturnip

  3. 'Gearr anois píosa amach as sin, agus socraigh isteach i do bhéal é,' a deir sé, 'a dhéanfas múnla le haghaidh do theanga.' Ní dhearna an tÉireannach ach dhá leath a dhéanamh de agus ghearr sé an píosa ab fhearr a bhí istigh ina cheartlár, ghearr sé amach é. Bhí sé á shocrú agus á shníomhachán 's ag baint písíní agus sliseoigíní de nó go raibh sé chomh snoite agus é ina mhúnla chomh deas. Shocraigh sé isteach é is ní raibh deifir ar bith air mar ní raibh aon duine eile ag tuineadh leis. Agus nuair a bhí sé sin déanta aige. bheannaigh Dia é agus dúirt sé leis: 'Anois, tá do theanga agat,' a deir sé, 'agus labhair í agus coinnigh í an dá lá's mhairfeas tú.' Ghlac an tÉireannach buíochas le Dia agus d'imigh sé leis agus thosaigh sé á labhairt agus níor dhún sé a bhéal riamh ó shin.

    gearrcut, shorten (v); short, near (a) v here
    amachout
    socraighsettle, calm arrange
    dhéanfaswill makedep fut of déan
    múnlamould, cast, formm4
    leathaide, part, half
    ab fhearrthat was bestp/cond of is fearr
    ceatlárexact centerm1
    ghearr sé amach éhe cut it out
    socrúsettlement, arrangementm4
    sníomhachánpinning
    písínílittle pieces
    sliseogchip, shaving
    chomhas so
    snoiteshaped, sculpted
    deifirhurry
    tuineadh(act of) pressing, persuading
    beannaighbless, greet
    coinnighkeep, maintain
    mairlive, last, survicedep fut mhairfeas
    glactake, accept
    buíochasthanks
    riamhever, never
    riamh ó shinever since

  4. Ach bhí an tÉireannach, an dtuigeann tú, bhí an tús aige. Bhí an teanga ba dheise agus ba cheolmhaire agus ba bhlasta agus ba bhinne agus ba bheannaithe dá raibh ar dhroim an domhain aige.

    bhí an tús aigehe was first"He had the start"
    deisright
    ba dheisemost pleasant
    ceolmharmusical
    blastatasty
    binnsweet, melodious
    beannaitheblessed, holy
    droimback, ridge
    ar dhroim an domhain aigehe was on top of the world"He had the back of the world"
  5. Agus ansin tháinig daoine as tíortha eile. Tháinig an Síneach agus ghearr sé píosa amach é féin agus shocraigh sé isteach ina bhéal é. Nuair a bhí sé réitithe aige thug Dia a bheannacht dó agus dúirt sé leis: 'Labhair do theanga anois agus coinnigh í agus bíodh meas agat uirthi,' a deir sé, agus d'imigh an Síneach, ghlac sé buíochas leis agus tá sé féin ag labhairt a theanga riamh ó shin. Agus gach uile náisiún eile mar an gcéanna.

    tíorthacountries, landspl of tír
    to/for himdo
    bíodhLet it be3rd p imp of
    measrespect, judge
    céannasame

  6. Ach ba é an Sasanach ansin an duine deireanach a tháinig mar bhí sórt drochamhras éigin aige go raibh rud éigin ar bun ag Dia nach raibh ceart agus is é a tháinig sa deireadh, agus nuair a tháinig sé ní raibh aon bhlas den tornapa fágtha, ach na sliseoigíní beaga agus na písíní a bhí bainte de na teangacha eile uile agus ní raibh aige ach lán a ghlaice den mhangarae a chur siar ina bhéal de na písíní beaga seo.

    sórtsort, kind, variety
    drochamhrasmisgiving, distrust
    éiginsome
    rud éiginsomething
    bunbase, bottom
    go raibh rud éigin ar bun ag Dia nach raibh ceartthat something was not right with God
    ní ... aon bhlasnothing
    fágthaleft
    baintetaken
    lánfull
    glachand, handful
    mangaraehuckster's wares, assorted collection, junk, mongrel
    siarto the west, back
    de na písíní beaga seofrom these little pieces

  7. Bheannaigh Dia é agus dúirt sé leis imeacht agus a theanga a labhairt agus d'imigh. Ghlac sé buíochas le Dia agus tá sé á labhairt ó shin. Ach sin é an fáth a bhfuil an teanga Ghaeilge chomh blasta agus chomh binn agus nach bhfuil sa teanga Bhéarla ach cinéal mangarae, mar níl inti ach píosa de gach uile chineál teanga dá bhfuil sa domhan.

    cinéalkind, species, sortm1
    fáthreason, cause
    binnsweet, melodious

From An Béal Bocht, Myles na gCopaleen, Published Dec. 1941

‘A ghaela,’ a dúirt sé, ‘cuireann sé gliondar ar mo chroí Gaelach a bheith
anseo inniu ag caint Gaeilge libhse ar an bhfeis Ghaelach seo i lár na
Gaeltachta. Ní miste dom a rá gur Gael mise. Táim Gaelach ó mo bhaithis
go bonn mo choise – Gaelach thoir, thiar, thuas agus thíos. Tá sibhse go léir
fíor-Ghaelach mar an gcéanna. Gaeil Ghaelacha de shliocht Ghaelach is ea
an t-iomlán againn. An té atá Gaelach, beidh sé Gaelach feasta. Níor labhair
mise, ach a oiread libh féin, aon fhocal ach Gaeilge ón lá a rugadh mé agus,
rud eile, is faoin nGaeilge féin a bhí gach abairt dá ndúras riamh. Má táimid
fíor-Ghaelach, ní foláir dúinn a bheith ag plé cheist na Gaeilge agus cheist
an Ghaelachais le chéile i gcónaí. Ní haon mhaitheas Gaeilge a bheith
againn má bhíonn ár gcomhrá sa teanga sin ar nithe neamh-Ghaelacha. An
té a bhíonn ag caint Gaeilge, ach gan a bheith ag plé cheist na teanga, níl sé
fíor-Ghaelach ina chroí: ní haon tairbhe don Ghaelachas a leithéid sin mar
gur ag magadh faoin nGaeilge a bhíonn sé agus ag tabhairt masla do
Ghaelaibh. Níl aon ní ar an domhan chomh deas ná chomh Gaelach le
fíor-Ghaeil fíor-Ghaelacha a bhíonn ag caint fíor-Ghaeilge Gaelaí i dtaobh na
Gaeilge fíor-Ghaelaí. Fógraím an fheis seo anois ar Gael-oscailt. Suas le
Gaeil! Go maire ár nGaeilge slán!

GaelIrishman, Irishwoman
gliondargladness, joyousness
GaelachIrish
libhsewith youpl
feisfestival
Ní miste domIt does not matter to me
ó mo bhaithis go bonn mo choise from head to foot
thoir east
thuas agus thíossouth and north
Tá sibhse go léir fíor-Ghaelach mar an gcéannaAll of you are true Irish in the same manner
Gaeil Ghaelacha de shliocht Ghaelach is ea an t-iomlán againn.We are all Irish Irish of Irish ancestry
An té atá Gaelach, beidh sé Gaelach feasta.
Whoever is Irish, will be Irish from now on.
Níor labhair mise, ach a oiread libh féin,Not I speaking, but all of you yourselves
aon fhocal ach Gaeilge ón lá a rugadh mé agusany word but Irish from the day I was born
is faoin nGaeilge féin a bhí gach abairt dá ndúras riamh.about Irish itself that every sentence if dúras ever
ní foláir dúinn a bheith ag plé cheist na Gaeilge we need to discuss the question of Irish
cheist an Ghaelachais le chéile i gcónaí.the question of the Irish[?] together always
Ní haon mhaitheas Gaeilge a bheith againn má bhíonn ár gcomhrá sa teanga sin ar nithe neamh-Ghaelacha. It is no good for Irish that we have a conversation in that language on non-Irish matters
An té a bhíonn ag caint GaeilgeWhoever is speaking Irish
ach gan a bheith ag plé cheist na teangawithout discussing the question of the language
níl sé fíor-Ghaelach ina chroíHe is not true Irish in his heart
ní haon tairbhe don Ghaelachas a leithéid sin mar gur ag magadh faoin nGaeilge a bhíonn sé no advantage to the language that he is joking about the language
ag tabhairt masla do Ghaelaibhgiving an insult to the Irish[?]
Níl aon ní ar an domhan chomh deas ná chomh Gaelach le fíor-Ghaeil fíor-Ghaelacha a bhíonn ag caint fíor-Ghaeilge Gaelaí i dtaobh na Gaeilge fíor-Ghaelaí.Nothing in the world as pretty as Irish speaking true Irish with true Irish
Fógraím an fheis seo anois ar Gael-oscailt.I now proclaim this festival of Irish open


Nótaí faoi scéal

Bhí timpiste cairr Mia Dé hAoine seo caite. Is é sin an dea-scéal
Tá sí OK agus bhí duine ar bith ansin. Is é sin an dea-scéal. An nuacht olc: bhris sí an carr go hiomlán
Caithimid carr eile a cheanach
Bhí an carr sean. Ní bheidh an méid airgid as árachas
Is fuath liom siopadóireacht do charranna
Bhí Oíche roimh Bhliana nua ciúin
máirseáil ban
An Caipeatól
slua mór!
d'fhág muid ár gcuid gluaisteán in aice leis an stáisiún traenac Fairview
fhan muid
Tháinig an traein soir
lán go hiomlán de dhaoine
Nach féidir linn ag dul ar bord an traein
traein eile
chuaigh muid go dtí an taobh eile den stáisiún
traein siar do dtí Minneapolis
deireadh na líneend of the line
chuaigh muid go dtí an taobh eile den stáisiún arís
Fuair muid traein soir ansin gan fadhb
turas fada go dtí an stáisiún sráide Rice
Bhí an traein líonta go hiomlán. Bhí na daoine cosuil le sardines
D'fhág gach duine an traein ag Rice
chuaigh muid slua ollmhór a raibh a raibh ag siúl go dtí An Caipeatól. nócha míle daoine.
Sheas muid ar sneachta sa pháirc ansin
Bhí cainteoirí maith ansin
Chonaice muid cairde go leor cairde
Bhí an-decair ag dul ar ais go dti ár gcarr
Bhí orainn Uber a úsáid
Nuacht eile: Fuair Máthair Mia bás Dé haoine
Bhí sí sean agus an-tinn
Ní iontas, ach fós brónach.
Mia agus a deartháir Matt ag caint faoi na sochraide.
Tá siad daoine an-difriúil.
Is maith leis an deartháir Trump.

?

Log in

No account? Create an account