From Hilbert Space to Dilbert Space


Previous Entry Share Next Entry
Monday Night Irish Class, May 6, 2013
Irish
gmcdavid

Rang Gaeilge, 6ú lá Mí na Bealtaine 2013

Bhí muid ag campáil oíche Dé hAoine
Bhí sé an-fuar agus bhí sneachta ar an talamh.
Bhí go leor blaincéid againn. Bhí sé te faoi leo
aonachfair

Cré na Cille — Review in Comhar

Tá sé rí-fhurasta a rá fá "Chré na Cille," an saothar is déanaí ó láimh Mháirtín Uí Chadhain, gurab é an leabhar is fearr agus is tábhachtaí é a foilsíodh sa Ghaeilge go nuige seo. Sa chéad áit do b'féidir ar foilsíodh de leabhra 'tábhachtacha" sa Ghaeilge ó thús na haibheochana do chóimhreamh ar mhéireanna aonláimhe. Sa dara háit níor ghá an aonlámh féin le líon na scríneoirí 'tábhachtacha" do áireamh. Ach ar a shon san, nó bfhéidir dá bharr san, is fíor mar mhaíomh é, im thuairimse. Agus is fíor é ar chúis amháin, cúis is leor liomsa mar thaca lem thuairim. Sé sin go ndeineann sé iarracht, don chéad uair i nGaeiIge, muintir na Gaeltachta — nó muintir na hÉireann dá n-abrainn é — do réaladh fé mar tá siad i ndáiríre. Sa litríocht atá mé ag rá, dar ndó. Má leanann tú faisnéis na gcúirteanna dlí; má chuireann tú cluas ort féin i dteach tábhairne — go háirithe tar éis am "dúnta"; má éisteann tú len a bhfuil bailithe de nuacht na gcomharsan ag do bheanchéile, gheobhaidh tú cruinneolas agus léirthuiscint ar thréithe do chine. Ach is fánach agat bheith á lorg sa litríocht — i nGaeilge nó i mBéarla. Gheobhaidh tú an fhírinne, ach é teoranta de thairbhe easba ealadhan agus oideachais, ins " An tOileánach;" gheobhaidh tú mórchuid de ins an chuid is fearr de ghearrscéalta Frank O'Connor ; léargas beagán ceobhránach — toisc an t-údar bheith ró-ealadhnta agus ró-léanta — i scéalta Dhónail Uí Chorcora.

rí-fhurastaextremely easy
saotharwork
tábhachtaíimportant
foilsíodh published
go nuige seohitherto, to this date
tábhachtachtimportant
aibheochana = athbheocánrevival
cóimhreamhcounting
méireannafingers
níor ghánot necessary
líonnumber
áireamhaccount
Ach ar a shon sanNotwithstanding
is fíor mar mhaíomh éthe claim is true
im thuairimsein my opinion
ar chúis amháinfor one reason
cúis is leor liomsa mar thaca lem thuairimsufficient reason for me to support my opinion
fé = faoiunder, aboutMunster
i ndáirírereally
dar ndó = ar ndóighof course
Má leanann tú faisnéis na gcúirteanna dlíif you follow the news of the courts of law
má chuireann tú cluas ort féin i dteach tábhairneif you listen to yourself in the pub
go háiritheparticularly
bailighcollect, gather
comharsaneighbor
cruinnaccurate, round
léirthuiscintappreciation, understanding
cinerace, breed
fánach in vain, wandering, straying, random
á lorgseeking, looking
firinnetruth
teorantalimited, restricted
de thairbheas a result of
easbawant of, deficit
ealadhan artistic
oideachaiseducational
OileánachIslander
léargas ceobhránachmisty view
toisc an t-údar because the author
ealadhantaartistic
léanta learned, read

Ach, sul a dtéam níos sia Ieis an scéal feasam cadé chuir Máirtín Ó Cadhain roimis a dhéanamh. Thoigh sé baile beag nó taobh beag tíre sa Ghaeltacht agus rinne sé iarracht saol, scéal, pearsantacht agus tréithiúlacht an phobail bhig a raibh cónaí orthu ann a shníomh ina chéile in aon scéal amháin i dtreo go bhfeicimís an pobal beag san ina steillebheathaidh os comhair ár súl. Rud do rinne Pierre Loti agus scríneoirí nach é do mhuintir Bhreatain na Fraince agus do na Basques ar theorainn na Fraince. Rud atá déanta do gach treabh agus cine dá iargcúlda é, beagnach, ar dhruim na cruinne. Ach amháin do mhuintir na hÉireann. Is sinne an cine atá balbh go fóill — i gcúrsaí litríochta dhe ach go háirithe. B'fhéidir go bhfuil tús dá chur sa saothar s[e]o le Máirtín Ó Cadhain le scaoileadh na snama atá le fada ar an dteangain.

téamteam
níos sialonger, farther
feasachknowing, well-informed
feasamI know
cadé = céard éwhat
roimisbefore himself
Thoighchosen
saol, scéal, pearsantacht agus tréithiúlacht an phobail bigelife, story, personality and character of the little community
bigesmallness
sníomhspin, twistv
treodirection, way
ina steillbheathalarge as life
os comhair ár súlin front of our eyes
treabh agus cine tribe and race
iargcúltabackward, isolated, outlandign
druim = droimback
cruinneuniverse, orb, world
sinnewe, usemph of sinn
cinerace
balbhdumb, inarticulate, mute
go fóillstill
go háiritheparticularly
saotharwork
scaoileadhrelease
snama = snaidhmknot

Tá iarracht den ardshamhlaíocht le braith ar an leagan amach atá ar an scéal seo. Mar tá na príomhcharactaerí ar fad ann, beagnach, marbh. Bhain an t-údar feidhm as seanchreideamh na Gaeltachta go mbíonn na mairbh ag cómhrá le chéile in úir na cille. Is é an cómhrá sin iomlán an leabhair, trí chéad seasca a cheathair leathanach de. Suíomh a mheallfadh scríneoir ar bith go mbuailfeadh an smaoineamh é, suíomh atá beagnach gan teora ó thaobh na feidhme is féidir a bhaint as. Suíomh a chuireann gaistí agus sáslaigh i mbealach an údair leis. Agus ní théann an t-údar saor ar chuid acu. Ach feiceam.

samhlaíochtimagination
braithdepending, reliance
leagan amach
le braith ar an leagan amachrelying on the layout
feidhmfunction, use, duty
cómhráconversation
úirsoil
iomlán total, full, complete, overall
trí chéad seasca a cheathair leathanach364 pages
suíomhsite, location, arrangement
meallfadhattracting
saor ar chuid acufree of some of them
gaistesnare, trapm4
sáslachmechanism, machinerym1


Cré na Cille

Samhradh 1947: Bás Mháirtín
faraoralas, woe
faitíosfear, apprehensionm1
cocáilcock, pointv
cnapán a glúnkneecap
baclainnbent arm
plandógwench
cláradhhaving sex
Cé ceapadh é?Who would have thought it?
gadaíthief
óltachdrunk
bacachlame
bodarlín bíogachhorny lout[per subtitles]
siúráilteconfident
cocbhodaláncocky little prick[per subtitles]

?

Log in

No account? Create an account