From Hilbert Space to Dilbert Space


Previous Entry Share Next Entry
Monday night Irish Class, April 9, 2018
Irish
gmcdavid

Rang Gaeilge, 9ú lá mí Aibreáin 2018

Seanfhocail

corrbird, e.g. crane, stork, heron. Suppose to be very vigilant
Ghoidfeadh sé an ubh ón chorr agus an chorr féin faoi dheireadh.Someone who can steal an egg from one of these birds (and then get the bird itself) is stealthy indeed!
Torann mór ar bheagan olla.Big noise for little wool.
Bíonn duilliúr állainn agus toradh searbh ar chrann na scéimhe.Leaves are beautiful and fruit bitter on a tree of beauty

Dá bhfeicfeadh Leo Varadkar an doineann a chonaic na ‘Connemaras’ i Minnesota, chuirfeadh sé fios ar na Náisiúin Aontaithe!

doineannstorm, stormy weather
soineanngood weather
chuirfeadh sé fios ar na Náisiúin Aontaithe!he would let the UN know
Ar mhuintir Chonamara ar mhachaire Mhinnesota a bhí ár gcolúnaí ag cuimhneamh agus é ag éisteacht le tuairiscí scanrúla ar na meáin faoin drochaimsir
machaireplain[land]
colúnaícolumnist
scanrú
ag éisteacht le tuairiscí scanrúla ar na meáin faoin drochaimsir listening to scary reports in the media about the bad weather
  • Ar an dream as Conamara a bhí á bpréachadh leis an bhfuacht thiar ar mhachaire Mhinnesota Mheiriceá in 1880 a bhí mise ag cuimhneamh agus mé ag éisteacht anseo i gConamara an lae inniu leis na tuairiscí scanrúla sna meáin chumarsáide faoin scráib shneachta a tháinig chomh fada le páirt d‘Éirinn.

    dreambody of people, groupm
    préachperish
    fuachtcold
    míle agus ocht gcéad agus ochtó1880
    cumarsáid Communication
    scráib shneachtasnow shower
    chomh fadaas long, so long
  • Lena raibh de dhíocas ar thráchtairí agus iad ar a mbionda ag fógairt an drochscéala, agus ag tuar gur i ndonacht a rachadh sé, b‘fhurasta do dhuine a cheapadh gur i siléar in Aleppo a bheadh sé agus an chathair á scrios le buamaí thart timpeall air.

    Lena raibhwith all
    díocasEagerness, keennessm
    tráchtairecommentator
    ar a mbiondadoing their best
    fógairtcall, proclamation, announcement
    tuarsign, omen
    donachtbadness, wretchedness; misfortune
    rachadh séhe would go
    furastaeasy
    siléarcellar
    cathaircity
    scriosdestruction, ruin
    le buamaí thart timpeall airby the bombs around it
  • Géarchéim náisiúnta a bhí inti, dúradh linn. Ar ndóigh ba ea mar gur i gContae Átha Cliath, agus sna contaetha thart air, is mó a bhí súil leis an drochaimsir.

    Géarchéimcrisis, emergency
    dúradh linnwe were told
    Ar ndóighof course
    is mó a bhí súil leis an drochaimsirthe most bad weather was expected
  • Ach ar ais linn go dtí an dream as Conamara a bhí ar mhachaire Mhinnesota in 1880.

    dreambody of people, groupm
    machaireplain[land]
  • Scéim a bhí ag Ardeaspag St. Paul, John Ireland, le daoine a thabhairt siar as cathracha Mheiriceá agus iad a lonnú ar thailte a raibh na bundúchasaigh díbeartha astu le tamall roimhe sin.

    Scéimscheme
    le daoine a thabhairt siar as cathracha Mheiriceáto bring people back [to church?] from American cities
    lonnústay; settlement
    talamhEarth, ground, landpl tailte
    bundúchasachaborigine
    díbir Drive out, banish, expel
    tamall roimhe sinsome time before
  • B'fhacthas don easpag gur lú na hócáidí peaca a bheadh thiar ansiúd ná sna cathracha!

    B'fhacthasit was seen
    easpagbishop
    lessbeag
    ócáidoccasion
    lessbeag
    peacasin
    ansiúd yonder
  • Bhíodh sagart as Learpholl, an tAthair Nugent, ag teacht go Conamara san am agus mheas seisean gur deis mhaith a bhí sa scéim le saol nua a shocrú do dhaoine bochta as an taobh seo.

    Learpholl
    measopinion, estimation
    seiseanheemph of
    deisroght
    a bhí sa scéim le saol nua a shocrú do dhaoine bochta as an taobh seo the scheme was to arrange a new life for poor people from this side
  • Bhí cúrsaí go rí–dhona in iarthar Éireann an bhliain sin 1880—gorta ag bagairt aríst agus daoine á gcur as seilbh as éadan.

    míle agus ocht gcéad agus ochtó1880
    Bhí cúrsaí go rí–dhona in iarthar Éireann an bhliain sin 1880Things were very bad in the west of Ireland in the year 1880
    gortahunger, famine
    seilbhOccupancy, possession
  • Ach bhí an Land League bunaithe agus iadsan ag comhairliú do na tionóntaí gan imeacht thar sáile ach seasamh go daingean in aghaidh na dtiarnaí talún.

    bunaighfound, eastablish
    comhairliúCounselling, consultation
    tionóntatenantm
    sáileease, comfortf
    sáileSea-water, seam
    seasamhstanding
    daingeanfortified, strong
    in aghaidh na dtiarnaí talúnagainst the landlords
  • I mí an Mheithimh a troideadh Cath na Ceathrún Rua, an chéad chath i gCogadh na Talún, mar a thug Mícheál Mac Dáibhéid air.

    troideadhwas fought
    Cathbattle
    ceathrúquartergs ceathrún
    an chéad chath i gCogadh na Talúnthe first battle of the land wars
    gaolrelationship, kindred
  • Trí lá i ndiaidh Chath na Ceathrún Rua sheol os cionn 300 duine as Conamara agus as Maigh Eo amach as calafort na Gaillimhe ar a mbealach go Meiriceá agus go Minnesota.

    calafortport, harbor
  • Bhí tithe agus sciobóil adhmaid réitithe rompu agus cuireadh bó bhainne ar fáil do chuile theaghlach. Treabhadh cuid den talamh roimh ré dóibh.

    sciobólbarn
    réitithe rompuprepared before them
    cuireadh bó bhainne ar fáil do chuile theaghlacha milk cow was made avaiable for every household
    Treabhadh plowing
    stretch of [level] ground, row
  • Scéim Rath Chairn a bhí inti i bhfad roimh an am d'fhéadfá a rá.

    Scéimscheme, plan
    i bhfad roimh an am d'fhéadfá a rálog before the time you would say
  • Thug mé féin trí chuairt ar an áit ar lonnaíodh iad agus ní bréag ar bith a rá gur álainn an radharc an machaire réidh sin i lár an tsamhraidh. Ach scéal eile ar fad a bhí ann nuair a tháinig an sioc agus an sneachta ar an séú lá déag de mhí Dheireadh Fómhair.

    lonnaighstop, stay, settlev p aut lonnaíodh
    bréaglie, falsehood
    machaireplain[land]
    réidh smooth, level
    siocfrost
    séú lá déag16th day
  • Nuair a thit an teocht 10 gcéim faoi bhun an reophointe sa tír seo fógraíodh géarchéim náisiúnta láithreach. Chuaigh an teocht 40 céim faoi bhun an reophointe ansiúd.

    Faoi bhunbeneath
    reophointefreezing point
    fógairproclaim, announcep aut fógraíodh
    géarchéimemergency, crisis
    láithreachpresent, immediate
  • Bhí na cnoic shneachta 20 troigh ar airde ann, ní ba airde ná na traenacha. Ní túisce a bhíodh an ráille glanta ag fir oibre ná líonadh sé le sneachta aríst. B'éigean na traenacha a stopadh.

    ní bawas morep of níos
    ní ba airde ná na traenachahigher than the trains
    túisceSooner, rather; first
    ráillerail
    glantaclean
    líonadhfilling
    B'éigean na traenacha a stopadh.The trains had to be stopped
  • Chaití tollán a ghearradh tríd an sneachta le dhul chomh fada leis an mbó sa scioból.

    tollántunnel
  • Ba ghearr go raibh drochbhail ar mhuintir Chonamara. Comhairlíodh dóibh scraitheacha a chur leis na tithe i gcomhair an gheimhridh nuair a bhí an aimsir bhreá ann ach, ar chúis eicínt, níor thug siad aon aird ar an gcomhairle.

    drochbhailBad condition; bad circumstances
    Ba ghearr go raibh drochbhail ar mhuintir Chonamara.The Connemara people were shortly in bad conditions
    comhairlighadvise, counselv p aut comhairlíodh
    scraithstraw
    i gcomhair for, intended for
    cúiscause, reason
    eicíntsome
    níor thug siad aon aird ar an gcomhairlethey did not pay any attention to the advice
  • Bhí siad dallraithe leis an bhfuacht anois agus easpa bia orthu.

    dallraighblind, bedazzle, benumb [with cold]
    easpalack, want
  • Tháinig na Protastúnaigh a bhí i Morris, baile in aice láimhe, i gcabhair orthu ach tharraing sé sin achrann leis an eaglais Chaitliceach. Thosaigh aighneas binbeach faoi sna nuachtáin ar fud Mheiriceá ar fad.

    Tháinig na Protastúnaigh a bhí i Morris,the Protestants who were in Morris
    baile in aice láimhea nearby town
    i gcabhair orthu in aid of them
    achranntangle, entanglement; quarrelling
    aighneasargument, discussion
    binbeachvenomous, sharp
    sna nuachtáin ar fud Mheiriceá ar fadthe newspapers throughout America
  • Aighneas a bhí ann nach gcuirfeadh aon iontas ar mhuintir Chonamara: chonaic siadsan an t-achrann a tharraing na 'Soupers' lena linn féin.

    aighneasargument, discussion
    iontaswonder, surprise
    achranntangle, entanglement; quarrelling
  • Ba é deireadh na cúise gurbh éigean don Easpag Ireland na 'Connemaras', mar a tugadh orthu, a thabhairt isteach go St Paul. An 'Connemara Patch' a tugadh ar an áit ar lonnaíodh iad an iarraidh seo.

    cúiscause, reason
    éigeanviolence, force
    lonnaighstay; sojourn, settlep aut lonnaíodh
    an iarraidh seothis time
  • Saol cathrach a bhí uathu agus ní fás cruithneachta ar an machaire.

    Saol cathrach a bhí uathuA city life was what they wanted
    ní fás cruithneachta ar an machairenot growing wheat on the plain
    machaireplain[land]
  • Fuair siad obair ar an iarnród, agus ar bhealaí eile, agus rinne siad sách maith ina dhiaidh sin.

    iarnródrailroad
  • Ach cuireadh droch-cháil ar mhuintir Chonamara de bharr nár éirigh leis an scéim. Tá trácht air sin i Minnesota fós.

    cuireadh droch-cháil ar mhuintir Chonamara de bharr nár éirigh leis an scéim A bad reputation was put on the Conn. people by the failure of the scheme
    Tá trácht air sinThat is mentioned
  • D'fhan muirín amháin as Cois Fharraige thiar mar sin féin agus d'éirigh thar barr leo nuair a chuir siad na cosa fúthu féin i gceart. Ba shin iad muintir Learaí Saile Ó Flatharta.

    D'fhan muirín amháinOne family stayed
    mar sin féinanyway
    d'éirigh thar barr leo nuair a chuir siad na cosa fúthu féin i gceart They were very successful when they put the legs under them properly
  • Is cosúil gur ghoill an droch-cháil a cuireadh ar na 'Connemaras' orthu mar níor thug siad eolas ar bith faoin méid a tharla don dream a tháinig ina ndiaidh.

    cosúillike, resembling
    goillgrieve, pain, afflictv
    droch-cháilbad reputation
    dreambody of people, group
    níor thug siad eolas ar biththey did not know anything
    faoin méid a tharla don dream a tháinig ina ndiaidhabout the people that happened to come after
  • Rinne Bob Quinn agus mé féin clár faisnéise faoin scéal seo go léir. Ba é an chéad chlár faisnéise é a craoladh ar TG4.

    faisnéisreport, information
    faoin scéal seo go léirabout this whole story
    craoladhbroadcast
  • Chuala ollamh in Ollscoil Berkeley go raibh muid ag déanamh taighde faoi na Connemaras. Duine de shliocht Learaí Saile í—Bridget Connelly.

    go raibh muid ag déanamhthat we were doing
    taighdereasearch
    sliochtdescendant
  • Níorbh iontaí léi ná an sneachta dearg a fháil amach gur duine de na 'Connemaras' í féin.

    Níorbh iontaí léi ná an sneachta dearg a fháil amach gur duine de na 'Connemaras' í féin. She was not more surprised than red snow to find that she was one the 'Connemaras' herself.
  • Ba mhór an chúis iontais di freisin gur col seachtar a bheadh inti don scríbhneoir Máirtín Ó Cadhain.

    an chúis iontaisthe reason for surprise
    col seachtarsecond cousin
  • Scríobh sí leabhar ó shin dar teideal Forgetting Ireland. Insíonn an teideal sin a scéal féin.

    dar[p copula]
  • Sé mhí a mhair an tréimhse sheaca agus sneachta ar mhachaire Mhinnesota. Dá bhfeicfeadh Leo Varadkar seachtain eile den doineann sin againne chuirfeadh sé fios ar fhórsaí na Náisiún Aontaithe!

    mairlivev
    tréimhseperiod, term
    siocfrostseaca
    machaireplain[land]
    doineannstorm, stormy weather
    chuirfeadh sé fios ar na Náisiúin Aontaithe!he would let the UN know

Nótaí faoi scéal

bhí coicís ciúin againn
D'oibrigh mé ar chánacha.
caithimid níos mó a íoc ná mar a bhí súil agam.
Chaill gnó Mia airgead anuraidh.
Tá sí ag athrú an ghnó. Bhí sí ag dathú snáithín agus snáth.
Tá sí ag fíodóireacht níos mó anois.
Dhíol sí an snáithín agus snáth go saor.
Dea-nuacht agus droch-nuacht
Dea-nuacht: cánacha níos ísle
Droch-nuacht
b'fhéidir go bhfuil iniúchadh [audit} ag teacht.
Nuacht eile: Táimid ag ithe go maith.
liamhás seachtain amháin
Bhí uaineoil rósta ag dinnéar na Cásca
asparagus prátaí rósta. arán pita le tzatziki. rinne sí an tzatziki, as iógart agus cúcamar agus go leor gairleog.
Is maith linn gairleog
D'ól muid fíon dearg an-mhaith
Chaigh mé Gearmáinis seirbhís Gearmáinis na heaglaise ar Aoine an Chéasta
an-súimiúil, an-spéisiúil
D'fhoghlaim mé roinnt Gearmáinis nuair a bhí mé óg.
D'fhan cuid aici liom
Is lá breithe é Tom Lehrer inniu
Tá sé nócha bliain d'aois
amhránaí amhráin greannmhar
Chuala mé a chuid amhráin ar dtús níos mó ná caoga bliain ó shin



?

Log in

No account? Create an account