From Hilbert Space to Dilbert Space


Previous Entry Share Next Entry
Monday night Irish Class, June 18, 2018
Irish
gmcdavid

Rang Gaeilge, 18ú lá Mí na Mheiteam 2018

Seanfhocal

Is minic a fuarthas comhairle ghlic ó amadán.Clever advice is often gotten from a fool.
Tá níos mó ná a phaidreacha aige.He knows more than is prayers.(He is not stupid)
Dhá dtreabhfadh sé an tír, chaithfeadh sé an ríocht.If he'd plow the whole country, he would spend the kingdom. (he's a very hard worker, but he never gets ahead because he is a spendthrift.)

Súil le Breith

  • Bhí an tAifreann thart sa Village ag leathuair tar éis a naoi. Bhí an sagart, Tom Connor, ag baint éadaí an Aifrinn de nuair a buaileadh an doras. Fear an turn a bhí ann, an t-ainm a thugtar ar an gcéad fhear eile ar leis an sagart a thabhairt trasna. Tá an focal céanna acu in Inis Oírr agus in Inis Meáin in Oileáin Árann na Gaillimhe, chuala sé Bhí scéalta agus cur síos ag chuile sheanfhear an am a raibh sé féin ar turn, b'fhéidir leathchéad blian nó tuilleadh roimhe sin. Chuimhnídís ar gceard a raibh an ghaoth, ar an gcaoi a raibh an taoille, ar chomh fliuch nó chomh cantalach is a bhí an sagart.

    Bhí an tAifreann thartThe mass was done
    Fear an turnThe "turn man"
    an gcéad fhearthe next man
    trasnaacross
    cur síosgave account
    cuimhnighremember3rd pers pl chuimhnídís "they used to remember"
    ceardArtificer, artisanm. Not céard
    gceard a raibh an ghaothdirection of the wind
    caoiway, path
    taoilletide
    fliuchwet
    cantalachPlaintive; peevish, querulous
  • 'Níl an mhaidin an-iontach, a Athair.' Chuimhnigh sé air féin agus sciob sé de an caipin.

    'Ní bhreathnaíonn sí an-mhaith, a John. Cen chaoi a bhfuil an fharraige?

    'Níl farraige ar bith ann, a Athair, ach ní an ghaoth an-chóiriúil.'

    'Nach bhfuil?'

    'Níl, a Athair, níl si.' 'Bhuel, muna bhfuil muid in ann dul siar. . .'

    'Ó, níl mé ag rá nach mbeidh.'

    'Gabhfaimid siar mar sin.

    ' 'Ni dhearna bríos beag anoir aduaidh aon dochar d'aon duine ariamh.'

    'Beidh mé thíos mar sin taobh istigh de leathuair.'

    'Clúdaigh go maith thú fein. Beidh sé fuair. Ceard faoin mála, a Athair? An dtiocfaidh mé dá iarraidh?'

    'Níl aon mheáchan ann. Tabharfaidh mé féin síos é.'

    Sean-mhala
    duffle a bhí í gceist a bhiodh aige le héadai a thabhairt leis, nó fíon no arán na haltóra nuair a theastaíodh tuilleadh de. Bhí a fhios aige gur le hómós don sagart a bhídís ag tairiscint an mála nó a chóta a iompar, ach níor thaitnigh sé leis go mbeifí ag déanamh lady de, mar a chuir sé féin é. Ba dheacair a dhéanamh amach an as ómós dáiríre a dhéantai é, nó as ómós bréige do chineál boicín mar a thugtaí do na tiarnaí talún fadó.

    sciobsnatch
    caipincap
    cóiriúilfavorable, suitable
    muna = muraif not, unless
    muna bhfuil muid in ann dul siarif not/unless we can go back
    níl mé ag rá nach mbeidhI am not saying it isn't
    Gabhfaimid siar mar sinwe go back like that
    bríos
    anoirfrom the east
    adiaidh/i>from the north
    docharharm, hurt, injury
    Beidh mé thíos mar sin taobh istigh de leathuairI will be down inside a half-hourmar sin[?]
    Clúdaighcover, wrap
    Ceard faoin mála?what about a bag?
    An dtiocfaidh mé dá iarraidh?Will I come if asked?
    meáchanweight
    Tabharfaidh mé féin síos é.Í will take it down myself
    altóiraltar
    nuair a theastaíodh tuilleadh dewhen more would be required
    ómóshomage, reverence, respectm
    tairiscintoffer
    bhídísused to bep hab
    iomparcarrying
    níor thaitnigh sé leis go mbeifí ag déanamh lady deHe did not like it to be treated like a lady
    mar a chuir sé féin éas he put it
    bréigefalse
    boicínfellow, rake, upstart
    na tiarnaí talún the lords of the land
  • Is minic a b'fhacthas dó, go bhféadfá a rá ar bhealach go raibh áit an tiarna talún tógtha ag cuid den chliarlathas Caitliceach sa gcéad seo. Thugtaí an cineál céanna onóra don dá dhream, agus bhí daoine ann a cheap go mb'fhéidir go bhfaighidís an bás nádúrtha céanna.

    Thug Tom leis a chuid
    oilers agus wellingtons; shiúil sé an leathmhile síos chuig an gcaladh. Bhí an curach tugtha síos cheana féin ag fear an turn agus ag an mbeirt a bhí in éindí leis. Bhí siad ag triáil na maidí agus na gcnogaí. Cé gur oibrigh siad inneall go minic, b'fhearr leis an gcuid is mó acu na maidí a oibriú nuair a bhiodh sé gaofar. B'fhearr leis an sagart an t-inneall mar gurbh é a dhroim a bheadh báite. Isteach san éadan a bhuailfí an fharraige cháite air nuair a bheadh an triúr ag iomramh agus é féin i ndeireadh na curaí. Thug sé faoi deara go raibh an curach gléasta le haghaidh seoil, rud a bheadh chomh maith le hinneall ar bith sa ngaoth sin.

    'Bhfuil bean ar bith thiar ansin ar an oileán a d'fheilfeadh Mick anseo, a Athair?' d'fhiafraigh Pádraic Mhicilin de. B'fhear mór láidir é Mick, cloigeann mór pórtair air; baitsiléir ciúin, a bhí ina chónai leis féin ag barr an bhaile. An-fhear farraige.

    'Dá labhródh sé go deas leat, b'fhéidir go dtabharfá iníon leat féin dó?'

    Ba bheag an seans go mbreathnódh ceachtar de chailíní
    slim slachtmhar Phádraic ar Mhick mór mantach.

    factaswas seenp dep aut of feic
    Is minic a b'fhacthas dóIt often seemed to him
    tógthataken, raisedva of tóg
    cliarlathashierarchy
    sa gcéad seoin this century
    onóirhonor
    dreambody of people, group
    bhí daoine ann a cheap go mb'fhéidir go bhfaighidís an bás nádúrtha céanna. there were people who thought it might be they {the Catholic hierarchy] would get the same natural death [as the landlords].
    caladhlanding placemi>
    cheanaalready
    in éindí letogether (with)
    triáil
    maideoarf
    cnogaoarlock
    inneallengine
    b'fhearr leis an gcuid is mó acu na maidí a oibriú nuair a bhiodh sé gaofarIt was mostly better to have the oars and oarlocks working when it was windy
    droimbackm
    báighdrown, sink, drenchva báite
    buailstrike, hit, beatcond aut bhuailfí
    éadanfront, fact
    iomramhrowing
    curachcurrachf gs curaí
    Thug sé faoi dearahe noticed
    gléastaequipped
    le haghaidhfor the purpose
    seolsailm gs seoil
    chomh maith leas well as/as good as
    rud a bheadh chomh maith le hinneall ar bith sa ngaoth sin. Sa thing that would be as good as an engine if there was any wind
    feilsuit, fit, become
    thiarwest, back
    B'fhear mór láidir é MickMick was a big strong man
    cloigeannhead, skull
    pórtarporter [beer]m gs pórtair
    baitsiléirbachelorm
    labhairspeakcond labhródh
    dtabharfáyou would give/take
    ceachtar deeither of the
    slachtmharneat, tidy, well-groomed, of good appearance
    mantachgap-toothed, toothless; inarticulate
  • 'B'fhéidir go bhfuil mé féin is thu féin níos fearr as gan bean ar bith, a Athair.'

    Rinne sé scairt mhór gháire: B'fhearr leis an sagart go sloigfeadh an talamh é, an soicind sin.

    Rug an ceathrar acu ar an gcurach agus tharraing siad síos go colbha an uisce í. Chuireadar mála gainimh inti mar bhallasta. Chuaigh Mick isteach chun tosaigh agus réitigh sé na maidí. Ar an seas láir a chuaigh fear an
    turn. Ní raibh mórán cleachtaidh aige ar an bhfarraige taobh amuigh da thuras bliantuil ar an turn. D'airigh sé freisin nach mbeadh mórán maitheasa leis ag coinneáil chainte le sagart. D'fhág sé an obair sin ag Pádraic Mhicilín a choinneodh caint leis an bPápa da mbeadh call aige leis.

    scairtshout, callf
    gáirelaugh
    sloig = slogswallow
    B'fhearr leis an sagart go sloigfeadh an talamh éthe priest would prefer that the ground would swallow him
    an soicind sinthat second
    ceathrarfour'[people]
    Rug an ceathrar acu ar an gcurachthe four of them took the currach
    colbhaedge, side
    Chuireadar málaThey put a bag
    gaineamhsandm gs gainimh
    Chuaigh Mick isteach chun tosaigh agus réitigh sé na maidí.Mick went to the front and prepared the oars
    seasstand, bench [in a boat]
    lármiddle; ground, floor
    cleachtadhhabit, wont; experiencem
    bliantúilannual, yearly
    airighperceive, sense
    maitheasagoodness
    ag coinneáil chainte le sagartkeeping speech with a priest
    callcall, need
  • Isteach leis an sagart ar an seas deiridh, nuair a bhí an curach ar snámh, agus bhrúigh Pádraic amach í, agus é ag léim isteach inti ag an am céanna. D'athraigh sé áit ansin leis an sagart, choisric sé é féin, agus thosaigh an triúr acu ag iomramh go staidéarach.

    Bhí Pádraic i ngar do na trí scóir, ach bhí sé láidir crua. Bhí clann mhór beagnach tógtha aige féin agus ag a bhean, Cáit. Bhí an cuid is sine acu i Meiriceá agus i Sasana, Bairbre i scoil chónaithe ar chostas an Stáit, agus Teresa sa mbaile in éindí leo féin. Seacht mbliana déag a bhí sí, í beagán simplí.

    Nuair a bhíodar amuigh ó fhoscadh na talún, chrochadar triantán de sheol dubh. Chuaigh Pádraic chun deiridh arís, ag oibriú an mhaide rámha mar stiúir. Leis an mbuille éadrom sciobtha iomartha a thug an bheirt eile lena gcuid maidí bhí gearradh breá faoin gcurach.

    nuair a bhí an curach ar snámhwhen the currach was floating
    brúighpress, push
    athraighchange, alter
    coisricblessed
    iomramhrowing
    staidéarachsteady
    garnear
    bhí sé láidir cruahe was strong and hard
    tógtharaised
    cónaighdwell, reside
    scoil chónaitheboarding school
    in éindí letogether with
    beagánlittle
    simplísimple, simple-minded
    bhíodarthey were
    foscadhshelter; shade
    talamhearth, ground, landgs talún
    crochhang, raise
    triantántriangle
    seolsail
    rámhoar
    stiúirrudder, steer
    builleblow, stroke
    éadromlight
    sciobthafast, rapid
    iomartharowed
    gearradh cut, cutting[the water]
  • Ní raibh aon snámh ag formhór fhir farraige na háite, ach san am céanna, ní chaitheadh aon duine acu seaicead tárrthála. Bhí sé ráite nach bhféadaí an bád a bhí iompar an tsagairt chuig an Aifreann a chur sios, agus níor tharla sé go dtí sin cé go raibh siad i gcontúirt sách minic. Ní raibh a fhios ag Tom an creideamh nó pisreog a bhí ansin, ach níor mhaith leis gurbh é féin a chruthódh ceachtar acu. Ar aon chaoi, ba bheag an mhaith snámh dá mbáfadh drochuair an curach amuigh i lár na farraige móire. Cén mhaith a dhéanfadh seaicéad tarrthála ach duine a choinneáil beo beagán níos faide, le bás a fháil sa deireadh leis an bhfuacht agus leis an tart. Bhí na báid tarrthála ba ghaire dóibh os cionn leathchéad míle uathu, in Árainn Mhór Thír Chonaill, agus in Árainn na Gaillimhe.

    formhórmajority, greater partm
    tarrthálachrescuing, saving
    Bhí sé ráiteIt was said
    iomparcarrying
    cé go raibheven though, although
    contúirtdoubt, danger
    sáchfull, sated, satisfied; rather
    creideamhbelief
    pisreogsuperstition
    crutaighcreate; form; provecond chruthódh
    ceachtareither
    Ar aon chaoiAnyway
    báighdrown, sinkcond bháfadh
    drochuairevil hour; unfortunate occasion
    duine a choinneáil beo beagán níos faidekeeping a person alive a little longer
    tartthirst
    gairenearness, proximity
  • 'Beidh sé crua oraibh, ag teacht ar ais ina haghaidh, a Phádraic.'

    'A, b'fhéidir go mbeidh sí lagtha tráthnóna. Táim ag ceapadh go bhfanfadh muid thiar píosa, le haghaidh cúpla deoch. Ní raibh ceachtar againn thiar le fada. Níl aon fharraige ann ar aon chaoi. Níl ann ach bríos gaoithe.'

    Bhí siad ag seoladh siar go deas le cóir. Las Pádraic a phíopa agus bhí boladh álainn an tobac ar aer seaca na maidine. Anois is arís b'éigean dóibh aghaidh a thabhairt caol díreach isteach i maidhmeanna contráilte, áit a raibh sruth.

    'An mbíonn aon fhaitíos ort ar an bhfarraige, a Athair?'

    'Ní bhionn, fad is nach bhfeicim na fir atá in éineacht liom ag fáil faiteach.'

    'Nach iontach an rud é sin anois - do dhuine a tógadh i bhfad ón bhfarraige.'

    in aghaidhagainst
    ina haghaidhin her face
    le haghaidhfor the purpose
    ceachtareither
    le fadafor long
    Níl aon fharraige ann ar aon chaoiNo sea for any reason
    bríosbreeze[?]
    le cóirwith a favorable wind
    boladhsmell, scent
    siocfrostm gs seaca
    b'éigean dóibhthey had to
    aghaidhface; front
    caolslender [part]
    díreach isteachstraight into
    maidhmburst, eruption, wavepl maidhmeanna
    contráiltecontrary
    sruthstream, current
    faitíosfear
    in éineacht letogether with
    faiteachfearful, timid
    fad is nach bhfeicim na fir atá in éineacht liom ag fáil faiteach as long as I do not see the men I am together with getting afraid
    Nach iontach an rud é sin anoisthat is not a surprising thing now
    do dhuine a tógadh i bhfad ón bhfarraigefor a person who was raised far from the sea
  • 'Bhíodh an-fhaitíos orm nuair a tháinig mé i dtosach. Shílinn nuair a bhíodh maidhm mhór ag teacht gurbh in é an deireadh. Bhíodh an 'Ó mo Dhia' ar mo bhéal go minic. Ach thagadh muid tríd, agus bhínn in ann anáil a tharraingt arís.'

    'Is le haghaidh a leithéidí sin atá an curach.'

    'Tuigim é sin anois, ach thóg sé píosa maith orm.'

    'Bhíodh cuid de na sagairt a bhí ann fadó sách crua.'

    'Céard tá chomh bog sin faoi na ceanna atá anois ann?'

    'Tuigeann tú go maith ceard tá mé a ra. Tá rudaí athraithe anois, buíochas le Dia. Anois fágann sibh faoi fhear an
    turn a intinn a dhéanamh suas an bhfuil sé in araíocht a ghabhail amach, nó nach bhfuil. Sa tseanaimsir is iomaí sagart a thug triúir amach i gcurach leis, laethanta nach raibh sé in araíocht.'

    Bhíodh an-fhaitíos orm nuair a tháinig mé i dtosachI was very afraid when I first came
    ShílinnI used to think
    maidhmburst, eruption
    bhíodhused to bep hab
    thagadhused to com
    bhinnI used to be
    anáilbreath
    tarraingtpull, draw
    le haghaidhfor [the purpose of]
    leithéidlike, counterpart, such
    Bhíodh cuid de na sagairt a bhí ann fadó sách crua Some of the priests long ago were rather hard
    Céard tá chomh bog sin faoi na ceanna atá anois ann?What is so soft about the ones now?
    athraighchangev
    intinnmind
    araíochtappearance
    gabhtake; go
    iomaímany
  • Bhí cosúlacht ann go raibh an, fharraige ag éirí crosach orthu. Mhínigh Pádraic go raibh an taoille ag casadh.

    'Is cuimhneach liomsa,' a dúirt sé,'an chéad
    turn a raibh mé ariamh air, deich mbliana fichead . . .,sea, agus suas le dhá scór bliain ó shin; ní raibh mé ach ocht mbliana déag nó naoi mbliana déag. Tá siad ar fad caillte anois, 'ndéana Dia trócaire orthu, na fir a bhí in éineacht liom agus an sagart freisin . . . '

    Cheapfa go raibh an curach ag dul ag cur a béil fúithi an chaoi ar rug an ghaoth ar an seol, nuair a bhíodar ag tabhairt a haghaidh díreach isteach i gcúpla maidhm chontúirteach. Labhair Pádraic trí fhiacla a bhí ag coinneáil a phiopa:

    cosúlachtLikeness; appearance, resemblance
    crosachcrosswise
    orthuon them%larr; ar
    Mínighsmooth, polish; Make gentle, assuage, quiet; Explain, expound, interpret
    taoille = taoidetide
    Mhínigh Pádraic go raibh an taoille ag casadhPatrick explained that the tide was turning
    Is cuimhneach liomsaI remember
    deich mbliana ficheadthirty years
    dhá scór bliain40 years
    ocht mbliana déag18
    Tá siad ar fad caillte anoisThey are all lost now
    trócairemercy
    in éineacht letogether with
    CheapfaYou would think
    béalmouth; opening, entrance; front, face; sound [naut]m gs béil
    béil
    fúithiabout it/her, under it/her
    bhíodarthey were
    maidhmBreak, burst, eruption
    contuirteachdangerous
  • ' . . . lá uafásach dona a bhí ann, le gála anoir aneas ag lascadh isteach díreach ar an tslip bheag sin thiar ar an oileán. Bhí muid leathuair ag fanacht le ham, le go mbeadh seans againn, tá's agat, le dhul isteach. Bhí muintir an oileain istigh ag tabhairt comharthaí duinn dul soir abhaile. Tá a fhios acusan an áitin sin le dhul i dtír ann níos fearr ná atá a fhios againne. Father Daly — is é a bhí in éindi linn — fear deas, ach ní raibh a fhios aige tada faoin bhfarraige. Níl mé ag cur bréag ar an bhfear anois ná rud ar bith mar é. Fear misniúil a bhí ann, ach tá sé ceart go leor a bheith misniúil, nuair nach bhfuil i gceist ach thú féin. Ní raibh mise pósta ag an am, ach bhí muirín ar an mbeirt eile. 'Gabhfaidh muid isteach,' a dúirt sé, 'in ainm De.' Dhéanfadh muid an rud a déarfadh sé. Chuaigh muid I teach píosa. An chéad rud eile thug muid faoi dara na hoileánaigh ag rith suas ón tslip. An mhaidhm is mó dá bhfacthas ariamh, bhí sí ag éirí taobh amuigh dínn, í chomh hard ag breathnú leis na hailltreacha sin thoir ó dheas, barr mór cúir bhain uirthi. Tá muid réidh, a dúirt mé liom féin, ach ní raibh am againn le bheith ag cuimhneamh air. Rinne muid iarracht a dhul isteach roimpi, ach cén mhaith a bhí dúinn ann. Rug sí ar an gcurach, ar nós a bhéarfadh sí ar bhosca meaitseanna, agus d'aon ruathar amhain, caitheadh isteach ar bharr na slipe muid, agus an curach anuas orainn. Rug muintir na háite ar lámha agus ar chosa orainn, agus tharraingíodar i dtír muid. Thug na súiteán an curach amach, agus rinne an chéad mhaidhm eile cipíní di ar an gcarraig ó thuaidh.

    gála anoir aneassouth-east gale
    lascadhlashing, whipping
    thiarwest
    comharthasign, signal
    soireastward
    Tá a fhios acusan an áitin sin le dhul i dtír ann níos fearr ná atá a fhios againne they know the little place to [go to] land better than we know
    is é a bhí in éindi linnhe was together with us
    bréaglie, falsehood
    Níl mé ag cur bréag ar an bhfear anois ná rud ar bith mar éI am not gainsaying the man or anything like that
    misniúilCourageous; Hopeful, cheerful.
    muirínfamily
    Dhéanfadh muid an rud a déarfadh séwe would do the thing he would say
    oileánachislander
    maidhmBreak, burst, eruption
    facthasseen
    dínnoff/from usde
    aillclifff pl ailltreacha
    thoir ó dheassouth east
    cúrfoamgs cúir
    Tá muid réidhWe are ready
    ach ní raibh am againn le bheith ag cuimhneamh airwe did not have the time to remember it
    roimpibefore it/her
    cén mhaith a bhí dúinn annwhat good was it to us
    meaitmatchm gs,pl meaitseanna
    ruatharrush, onrush, onset
    tharraingíodarthey pulled
    súiteánundertow
    cipínlittle stickm
    diof/from it/herde
    carraigrockf
    ó thuaidhto the north
  • 'Nuair a bhí am againn le breathnú timpeall, bhí Father Daly ansin ag tóraíocht a chuid pócaí. Shíl mé go raibh airgead nó rud eicínt caillte aige. Bhí chuile dhuine ina sheasamh ansin ag breathnú air. Shíl me, ar a laghad, a dúirt sé, go mbeadh breac nó rud éicínt faighte againn. Fear barúil a bhí ann. Bhí sé seachtain ina dhiaidh sin sula bhfuair muid deis a dhul soir abhaile.'

    tóraíochtsearching
    pócapocketm
    ar a laghadat least
    breactrout
    barúilopinion
    Fear barúil a bhí ann.He was a funny man.
    deischance
    soireastward

Notaí Scéil
Nuair a bhí mé óg, Chuaigh mé go minic i músaeim/iarsmalanna i Chicago, go háirithe an Músaem Field Staire nádúrtha agus an Planetarium Adler
Is breá liom na háiteanna sin, agus d'fhoghlaim mé go leor orthu
tá mé ina chónaí i Minnesota anois. tá siad deacair cuairt a thabhairt orthu
Dé Sathairn naoú lá Meitheamh
iarsmalann Bell Staire nádúrtha
Is roinn na hOllscoile M í
Bhí sé i Minneapolis, ach bhog sé go Saint Paul
cúinne sráideanna L agus C
Tá sé fós dúnta, ach bhí lá speisialta do bhaill
Is áit an-deas í
cnámharlaigh ainmhithe áitiúla
diorama ge leor with éin agus ainmhithe
taispeántais faoi gheolaíocht
plandaíplants
Tá planetarium ansin
Chonaic muid Taispeáint
Is músaem beag é
is féidir gach rud a fheiceáil i gcuairt amháin
Ar an lá dár gcionn, chuaigh mé chuig Institiúid Mheiriceá na Gearmáine ar Shráid
Bhí Laethanta Gearmáinis (Deutsche Tage) ansin
beoir, bia, ceol, ginealais
cosúil le Féile beag Éireannach
Bhé ceann de mo sheanmháthair as an Ostair, soir ó Vín
Bhí ranganna Gearmáine agam nuair....

?

Log in

No account? Create an account